متفاوت بودن آسان نیست . همه ما رنج ناشی از عدم تعلق و عضوی از یک گروه نبودن را تجربه کرده ایم . برای همه ما پیش آمده که از ناتوانی در انجام دادن کاری که از حد توانایی ها و مهارت های ما بیرون بوده است ، احساس عجز می کنیم . مسلما متفاوت بودن همیشه هم چیز بدی نیست و گاهی باعث می شود به چشم دیگران جالب به نظر بیاییم .
معلولیت به ناتوانی در انجام دادن تمام یا قسمتی از فعالیت های عادی زندگی فردی یا اجتماعی گفته می شود . علت معلولیت معمولا یک نقص مادر زادی یا اکتسابی در قوای جسمانی یا روانی است .
براساس تعریف راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، کمتوان ذهنی به کسی اطلاق میشود که بهره هوشی او زیر ۷۰ و دارای نقص در کارکردهای تطابقی باشد و این شرایط قبل از ۱۸ سالگی اتفاق بیفتد .
نتایج مطالعات نشان میدهد خانوادههای دارای فرزند کمتوان ذهنی مشکلات متعددی را تجربه میکنند.
مشکلاتی نظیر هزینههای سنگین اقتصادی، اختلالات روانی و رفتاری فرزندان و بار مراقبتی، عدم توانایی انجام امور شخصی، عدم رعایت بهداشت فردی، مشکل برقراری ارتباط، سابقه آسیب رساندن به خود و دیگران، ایجاد مزاحمت برای دیگران و سابقه فرار از منزل، هزینه رفت و آمد به مرکز توانبخشی یا مدرسه، درگیری مادر و سایر اعضای خانواده برای مراقبت از فرد کمتوان در منزل، از دست دادن شغل یا گرفتن مرخصی برای مراقبت از کودک از جمله این چالشها هستند .
موسسه خیریه شبانه روزی توانبخشی و مراقبتی معلولین دختران بالای ۱۴ سال آوای رضوان فعالیت خود را با مدیریت هیئت مدیره و بر پایه نیات خیر و مساعدت های نقدی و غیر نقدی مردم نیکوکار،غیردولتی و مردمی (فاقد بودجه مستقل و مستمر) آغاز نموده و تا امروز به ۱۰۰ دختر معلول ذهنی و جسمی به صورت شبانه روزی خدمات تخصصی ارائه می دهد که تنها با حمایت خیرین و ایثار، عشق و حس نوع دوستی هموطنان میسر شده است.
هدف در این مرکز خیریه، انجام برنامه ویژه ای است که می تواند نیازهای آموزشی خاص معلولین ذهنی را از طریق اقداماتی نظیر روانشناسی، کار درمانی، گفتار درمانی که منجر به کسب مهارت های اولیه زندگی می شود را برآورده می سازد. برای چنین کاری ممکن است ابزارهای خاص روش های آموزش و تجهیزات ویژه مورد نیاز باشد. یک رویکرد منظم آموزشی برای افراد کم توان ذهنی دارای سه مرحله است :
۱-انتخاب هدف آموزشی
۲- انتخاب روش آموزشی مناسب
۳- ارزشیابی پیشرفت برنامه
همچنین هدف دیگر این مرکز خیریه ارائه خدمات پرستاری و توانبخشی به منظور حفظ سلامت و جلوگیری از توسعه عوارض معلولیت و محدودیت های ناشی از آن کمک به ارتقا سطح سلامت توسط متخصصین حاضر در این مرکز و پیشگیری از معلولیت های ثانویه انجام می پذیرد و ارائه خدمات ویژه به معلولین از جمله : خدمات بهداشتی، دارویی، در اختیار گذاشتن تجهیزات سمعی و بصری فیزیوتراپی ، کار درمانی می باشد.
اطرافیان و پرستاران معلولین باید در مراقبت از آن ها هوشمند باشند تا بتوانند بهداشت روانی فرد را بطور مناسبی تامین کنند.
حفظ محیطی امن و آرام برای افراد معلول
این نکته در تقویت روحیه ی فرد نقش مهمی دارد و این امر سبب می شود که همکاری فرد معلول با پرستار و اطرافیانش بهبود یابد.
زمانی که فرد معلول به پرستار و مراقب خود اعتماد و اطمینان پیدا کند از او در انجام فعالیت های خود کمک می گیرد و بیشتر با او همکاری می کند.
برحسب نوع معلولیت فرد نیاز است از تجهیزات پزشکی متناسب بهره گرفت. بطور مثال اگر فرد دارای اختلالاتی در حرکت می باشد، می توان از وسایلی مانند عصا، واکر، ویلچر و… برای تسهیل راه رفتن او استفاده کرد.
در مراقبت از معلولین نیاز است خصوصیات خلقی و عادات فرد معلول شناخته شود. همچنین فرد پرستار باید تلاش کند تا فرد معلول استقلال بیشتری در انجام امور و فعالیت های خود پیدا کند.
معمولا افراد معلول دارای بیماری هایی نظیر: فشار خون بالا ، بیماری های قلبی – عروقی و … هستند. بنابراین نیاز است که در مراقبت از معلولین ، بیماری آن ها نیز مد نظر قرار گیرد و اقدامات پزشکی طبق دستور پزشک مربوطه انجام شود.
در معلولین جسمانی اغلب بیماری هایی نظیر ام اس و… دیده می شود.
مراقبت از این افراد نیاز به دانش و مهارت بالا دارد تا با شناخت و تشخیص مشکلات زمینه ای ، بتوان خدمات پرستاری مطلوبی را به این افراد ارائه داد.
توجه به اوقات سرگرمی و تفریح افراد معلول از اهمیت بالایی برخوردار است.
تفریح و ورزش معلولین باعث افزایش انرژی مثبت در آن ها می شود که این امر تاثیرات روحی مطلوبی را در آن ها ایجاد می کند.
در مراقبت از معلولین نیاز است اعتماد بنفس فرد تقویت یابد تا از اجتماع و برقراری ارتباط با سایر افراد جامعه واهمه نداشته باشند و امید به زندگی کردن به فرد معلول بازگردد.
